HEPATİT

• Viral hepatit, Virüsler tarafından meydana gelen bir karaciğer enfeksiyon hastalığıdır.
•  Karaciğerimiz vücudu toksik maddelerden temizleyen, sindirim için gerekli safrayı salgılayan ve vücudumuz için gerekli pek çok proteini üreten organımızdır. Ayrıca kan şekerinin düzenlenmesi ve  metabolizmanın dengelenmesi konusunda da önemli görevleri vardır.
  
• Hepatit virüsü karaciğer dokusundaki hücrelere yerleşir ve bu hücreler özelliklerini kaybederler ve görevlerini yerine getiremez hale gelirler.
• Ne sebeple ne olursa olsun ortaya çıkan hepatit karaciğer hücrelerinde hasara sebep olur. Karaciğerde yaygın bir hassasiyet , şişme ve iltihap ortaya çıkar. Hepatit bazı durumlarda kalıcı hasarlara sebep olur.

Hepatit Çeşitleri:

• Alkole bağlı toksik hepatit (aşırı alkol kullanımı sonucu)
• İlaca bağlı toksik hepatit,
• Kimyasal maddelere bağlı hepatitler,
• Otoimmün hepatit, özellikle menapoz yaşındaki kadınlarda görülen, henüz nedeni tam açıklanamayan hepatittir.

Hastalığın seyrine göre :

• Akut Hepatit :  Vücudun bağışıklık sisteminin, virüsü, vücuttan 6 ay içinde temizlediği kısa süreli hepatit.
• Kronik Hepatit : Vücudun bağışıklık sistemi, virüsü vücuttan temizleyemediği için, enfeksiyonun 6 aydan uzun süre direnç gösterdiği uzun süreli hepatit.

Akut Hepatitin Semptomları:

• Yorgunluk yada grip benzeri semptomlar
• Bulantı 
• Karın ağrısı
• Diyare
• Deri döküntüsü
• Deri ve gözlerde sarılık
•  Açık renkli dışkı , Koyu sarı idrar.

Kronik Hepatitin Semptomları:

• Akut hepatit ile aynı semptomlar
• Kas ve eklem ağrısı
• Zayıflık
• Siroz  hastalığının bulgu ve semptomları
• İleri dönemlerde karaciğer kanseri bulgu ve semptomları,

Hepatit çeşitleri ve Bulaşma yolları:

• Hepatit A : Çiğ sebze/meyve veya su ile oral yolla,
  
• Hepatit B : Kan/vücut sıvıları ve anneden çocuğa,
• Hepatit C : Kan/vücut sıvıları ve anneden çocuğa,
• Hepatit D : Kan/vücut sıvıları (sadece Hepatit B virüsü ile bulunabilir)
• Hepatit E : Kontamine su ile oral yolla,
• Hepatit G : Kan

Bulaşma yolları:

• Enteral yolla bulaşanlar : A, E
• Parenteral yolla bulaşanlar : B, C, D, G
• Perkütan bulaşma : Virüsle kontamine kan ve kan ürünleri, cerrahi aletler, iğne, enjektör, IV uyuşturucu kullanımı, dövme, akupunktur, kulak delme, diş fırçası, tıraş ve muköz membranlara sıçrama gibi .
• Cinsel temas
• Perinatal bulaşma : Doğum sırasında veya doğumdan sonra, virüs ile enfekte maternal sıvılarla,
• bebeğin teması (vertikal geçiş),

Hepatit B

• Hepatit B, hafif ve belirti vermeyen bir enfeksiyondan, çok daha ağır karaciğer hastalıklarına örneğin siroz veya  primer hepatosellüler karsinomaya ( karaciğer kanseri) kadar değişebilen çeşitli tablolara neden olabilir.
• Virüs başlıca karaciğerde iltihap ve nekroza sebep olur.
•  Karaciğer kanseri dünyadaki en yaygın kanserlerden biridir.

Hepatit B insidansi:

• Dünyada 2 milyardan fazla insanın hepatit B virüsü ile enfekte olduğu bilinmektedir.
•  Dünyada en az 400 milyon insanın hepatit B kronik taşıyıcısı olduğu tahmin edilmektedir.
•  Her yıl HBV enfeksiyonundan 1 milyon dolayında insan ölmekte.
• 400 milyon taşıyıcının % 25’inin, hepatit B ya da ilişkili komplikasyonlarına bağlı olarak, öleceği tahmin edilmekte.
• Batı ülkelerinde taşıyıcılık % 1, ülkemizde ise ortalama % 5 tir.

Hepatit B açısından yüksek risk grupları:

• Sağlık personeli; doktorlar, hemşireler, diş hekimleri, laboratuar çalışanları
• İntravenöz ilaç kullanıcıları,
• Kan ve kan ürünü transfüzyonu yapılacak hastalar
• İmmün yetmezliği olanlar
• Diyaliz hastaları
• Transplantasyon yapılan hastalar
• Hepatit B taşıyıcıları ile aynı evi paylaşanlar ve cinsel partnerleri
•  Çok eşli yaşam sürenler
• Damar içi uyuşturucu bağımlıları
• Tıbbi atıklarla uğraşanlar ; temizlik işçileri, morg ve cenaze işlerinde çalışanlar
• Acil hizmetlerde çalışanlar; polis, itfaiye memurları, askeri personel v.b.
• Kapalı kurumlarda yaşayanlar; kreş, okul, bakımevi, hapishane v.b.
• HBsAg (+) annelerin doğurduğu infantlar.

Hepatit B virüs enfeksiyonlarında önlem:

• En etkili yol yaygın aşı uygulamasıdir.
• Aşı, çocukluk aşı şeması içinde alınmalı ve her yeni doğana uygulanmalıdır.
• Yeni doğanlarda aşıdan %100'e yakın bağışıklık elde edilebildiği görülmektedir.
• Aşılananların %90 ‘ından fazlasında bağışıklık sağlanır.

Hepatit B virüsü İmmun Globulin (HBIG):

• HBIG  (Hepatit B virüsü yüzey antijeni ), hepatit B virüsüne maruz kalan kişilerde , enjeksiyonu takiben HBV’ nün atak hızını / oranını düşürerek pasif immünizasyon (bağışıklık) yaparak etkisini gösterir.
• Tek başına veya hepatit B aşıları ile birlikte kullanılabilir.
• Hepatit B virüs enfeksiyonlarını önlemede HBIG:
•  Eğer annede HBsAg ( + ) ise bebeğe doğar doğmaz aşı ile birlikte HBIG ‘de yapılmalıdır. Bu şekilde yapılan aşılamada, hepatit B taşıyıcılığının gelişmesi % 85-90 oranında engellenir.
• Tek başına çoklu ( 2 kez ) HBIG  veya hepatit B aşılanmasının etkinliği %70 – 90 oranındadır.
• Cinsel temastan sonra iki hafta içinde yapılan tek doz HBIG, %75  koruyuculuk sağlar.
• Parenteral yolla hepatit B virüsüne maruz kalan kişilere hemen ve bir ay sonra HBIG uygulaması , hepatit B’nin önlenmesinde %75 etkilidir.

Akut hepatit B’nin serolojik seyri:

• Hepatit B virüsü vücuda girdikten sonra uzun bir inkübasyon (kuluçka) dönemi (40 - 180 gün) vardır.
• İnkübasyon dönemi sonuna doğru kanda HBsAg belirir.
•  Aynı anda, aktif virüs replikasyonuna işaret eden markerler HBeAg kanda tespit edilir.
• Bu dönemdeki hasta “çok bulaşıcı” dönemdedir.
• Genellikle klinik bulgular başlamadan önce veya kısa bir süre sonra HBeAg kaybolur.
• Akut hepatit B’ de ilk oluşan antikor HBsAg karşı oluşan Anti- HBc IgM dir. Bir süre sonra daima kaybolan antikorlardır. Akut hepatitin en iyi göstergesidir.
•  Anti – HBc IgG geç dönemde oluşan Antikordur. Hepatit virüsüne hayatının bir döneminde maruz kalmış herkeste bulunur. IgG tipi ömür boyu kalıcıdır.

Hepatit B virüsü Taşıyıcılığı:

• Bu virüs ile temas eden her 10 bebekten 9’u ve her 10 erişkinden 1’si belirli bir süre sonunda ( > 6 ay ) mikrobu vücudundan atmayı başaramaz.
• Bu durumda kişi virüsü yaşam boyunca “ taşıyacak “ ve etrafa yayacaktır.
• Taşıyıcılarda hastalık durumu farklılık gösterir.
• Bazı kişilerde karaciğerinde önemli değişiklikler meydana gelmez.
• Bazı kişilerde karaciğerinde ağır hasarlar söz konusudur. Bu gruptaki kişilerde, yıllar sonra siroz ve karaciğer kanseri görülebilir.

HBV Seroloji Paterni:

• Hepatit B  immunglobulini kas içi uygulama ile sirkülasyona azar azar bırakılır. Vücüt içerisinde maksimum düzeye 2 ila 4 günde ulaşır.Tavsiye edilen dozunun uygulanması genellikle, yaklaşık olarak 2 ay veya daha uzun süre boyunca dolaşımda tespit edilebilir anti HBs düzeylerinin oluşmasıyla sonuçlanır.
•  Ig ‘nin yarılanma ömrü, hastadan hastaya farklılık göstermekle beraber, ortalama olarak 17.5 ile 25 gün arasında değişmektedir.

Hepatit B aşısı:

• Hepatit B aşısı yetişkinler için 20 mg IM ve 10 yaşından küçük çocuklarda 10 mg IM’dir. İlk bir hafta içinde ilk doz; ikinci ile üçüncü dozlar 1 ile 6 ay sonra uygulanmalıdır.
• İlk aşı HBIG uygulanması ile aynı anda fakat farklı bölgeden yapılmalıdır. Daha sonraki uygulamalar spesifik aşı için önerildiği gibi uygulanmalıdır.
• Hepatit B aşısını red eden kişiler için HBIG ikinci bir dozu ilk dozdan bir ay sonra verilmelidir.

HBsAg içeren kana akut maruziyet

• HBsAg içeren kan, plazma veya seruma ya parenteral maruziyet (örneğin iğne batması) veya doğrudan mukoz membran teması(kaza ile) veya oral alım ( ör. Pipet ile çekerken) gibi tablolarda kullanılır.
• Dikkatsizce perkütan maruziyetten sonra iki dozluk bir Hepatit B immünglobulini (insan) uygulaması, biri maruziyetten hemen sonra diğeride 1 ay sonra olacak şekilde Hepatit B’yi engellemede %75’lik bir başarı sağlamıştır.

HBsAg pozitif annelere yenidoğan bebeklerin perinatal maruziyeti:

• HBsAg pozitif annelerden doğan çocuklar Hepatit B virüsü ile enfekte olma ve kronik taşıyıcı olma yönünde büyük bir risk taşımaktadır.
•  HBsAg ve HBeAg pozitif bir annenin çocuğunun perinatal maruziyetinde, doğumdan hemen sonra HBIG (insan) ve Hepatit B seri aşılarından oluşan bir tedavi rejimi HBV taşıyıcı statüsünden %85-%90’lik bir koruma sağlamaktadır.
• Tek başına sadece multipl doz HBIG(insan) veya multiple doz Hepatit B aşıları serisinden oluşan tedavi rejimlerinde %70-%90 bir başarı görülürken, sadece tek doz HBIG(insan) uygulanan tedavi rejimlerinde bu tedaviye yanıt %50 civarında görülmektedir.

HBsAg pozitif kişiyle cinsel temas:

• HBsAg pozitif kişilerin cinsel partnerleri HBV enfeksiyonu açısından büyük risk taşımaktadır. Akut hepatit B’li bir kişiyle cisel maruziyetten sonra, en son cinsel temasdan 2 hafta içerisinde uygulanacak tek doz HBIG(insan) %75 etkili olarak görülmüştür.

Akut Hepatit B enfeksiyonu olan kişilere aile içinde maruziyet:

• Anne veya primer ebeveynde akut HBV enfeksiyonu var ise, 12 aydan küçük bir çocuğun profilaksisi için HBIG(insan)  ve Hepatit B aşısından  oluşan bir protokol uygulanmalıdır.

Maruziyet sonrası profilaksi tedavi:

• Bütün maruziyetlerde, HBIG(insan) ile beraber bir hepatit B aşısının kombine uygulanmasında hem kısa hemde uzun vadede koruma sağlaması, 2 doz  HBIG(insan) kullanılmasından daha ekonomik ve tercih edilen tedavi olacaktır.
• HBIG( insan ) ile maksimum etkinliği elde edebilmek için maruziyetten hemen sonra en kısa sürede, eğer mümkünse, 24 saat içinde, 0.06 ml/kg vücut ağırlığı dozunda uygulanmalıdır.
• Maruziyetten 7 gün sonrasındaki etkinliği belirsizdir.